Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, πριν από περίπου 20 χρόνια, συνέθεσε έναν δίσκο με τον οποίο άλλαξε ριζικά την έννοια της ελληνικής έντεχνης μουσικής. Ο δίσκος, ονόματι “Διάφανος”, κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2006 και περιέχει 13 κομμάτια, όλα γραμμένα και μελοποιημένα από τον ίδιο τον Θανάση Παπακωνσταντίνου, τα οποία ερμηνεύει μαζί με άλλους ιδιαίτερους καλλιτέχνες. Ο δίσκος αποτελεί ένδειξη πως ο Παπακωνσταντίνου είναι ένας από τους σημαντικότερους τραγουδοποιούς της εποχής μας, προσφέροντας καθ' όλη τη διάρκεια του βίου του καθοριστική μουσική παρακαταθήκη.
Ο δίσκος ξεκινάει με το τραγούδι “Διάφανος”, το οποίο ερμηνεύει ο Σωκράτης Μάλαμας, αιώνιος φίλος και συνεργάτης του Θανάση. Αποτελεί ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά κομμάτια του δίσκου και ευδοκιμεί χάρη στην πολυδιάστατη φωνή και ερμηνεία του Σωκράτη. Είναι ένα κομμάτι στο οποίο θίγονται θέματα όπως η εσωτερική φθορά και η απώλεια. Το ποιητικό υποκείμενο χαρακτηρίζεται ως ένας άνθρωπος που χάνει σταδιακά τον εαυτό του και απομένει… διάφανος. “Στου δειλινού την άκρη αποκοιμήθηκα, σαν ξένος, σαν ξενάκι, σαν πάντα ξένος. Κ’ ήρθε και κατακάθισε πάνω μου σαν σεντόνι, όλη της Γης η σκόνη”. Χαρακτηρίζει τον εαυτό του σαν μια νοητή οντότητα στην οποία δίνει μορφή μονάχα η σκόνη και ο αέρας.
Στο δεύτερο τραγούδι του δίσκου, με όνομα “Περσεφόνη”, παρομοιάζεται ο κύκλος της ζωής με τον αρχαίο μύθο της Περσεφόνης. Το τραγούδι ερμηνεύεται από τη Μάρθα Φριντζήλα. Σύμφωνα με τον μύθο, η Περσεφόνη, κόρη της Δήμητρας, αρπάχτηκε από τον Άδη και έγινε βασίλισσα του κάτω κόσμου. Φαίνεται να μιλάει για έναν άνθρωπο που νιώθει πως «δεν προφτάνει» να ζήσει, που βλέπει τον εαυτό του να χάνει την επαφή με τη ζωή, με την αγάπη, με τη χαρά. Σαφώς, το “κατέβασμα” προς τον Άδη συμβολίζει την πορεία της ανθρώπινης ζωής, την απώλεια της νεότητας και της έντασης πριν καν προλάβεις να τις συνειδητοποιήσεις.
Το τρίτο τραγούδι ερμηνεύεται ξανά από τον Σωκράτη Μάλαμα και ονομάζεται “Στην Αμερική”. Οι στίχοι στρέφονται γύρω από το θέμα της μετανάστευσης, συγκεκριμένα το ελληνικό κύμα μετανάστευσης προς την Αμερική. Ακόμα και η μουσική του συγκεκριμένου κομματιού περιέχει στοιχεία ξένων ειδών, όπως η χρήση της μπλουζ πεντατονικής κλίμακας που διασταυρώνεται με έναν ελληνικό παραδοσιακό ρυθμό, αντιπροσωπεύοντας τη διασταύρωση των ηθών και των πολιτισμών. Ο Μάλαμας τραγουδάει “Αχ και στην Αμερική, Ελλάδα σαν αγριόχορτο φύτρωσες και ‘κει”, με μια στάλα μελαγχολίας στη φωνή του και μια θύελλα συναισθηματικής φόρτισης.
“Αερικό” βαπτίστηκε το όγδοο τραγούδι του δίσκου, στο οποίο δίνει ζωή ο Φώτης Σιώτας με τη φωνή του. Με βάση τη λαογραφία, “αερικό” χαρακτηρίζεται το πνεύμα που ζει αόρατο στη φύση, μαγεύοντας οτιδήποτε το περιβάλλει. Αυτή η όμορφη, ευαίσθητη ύπαρξη ορίζεται ως το όνειρο ζωής του ποιητικού υποκειμένου, το οποίο διαρκώς επαναλαμβάνει “Σαν αερικό θα ζήσω. Σαν αερικό”. Οι στίχοι παρουσιάζουν έναν ανάλαφρο και ελεύθερο κόσμο, στον οποίο ο άνθρωπος έχει άμεση σχέση με την πνευματικότητα μέσω της φύσης. Το τραγούδι αυτό αποτελεί, πολύ απλά, ωδή προς τα άυλα φυσικά αγαθά.
Σημαντική είναι και η αναφορά στο ενδέκατο τραγούδι του δίσκου, ίσως το γνωστότερο. “Στην Κοιλάδα των Τεμπών” είναι ένα κομμάτι εκτελεσμένο με μονάχα δύο κιθάρες και τη φωνή του Σωκράτη. Αυτή η λιτότητα της μουσικής προσφέρει τη δυνατότητα σφοδρής ανάδειξης των στίχων. Αφηγείται, λοιπόν, την ιστορία ενός πλάτανου, που καθώς μεγαλώνει, γέρνει προς τις γραμμές του τρένου με σκοπό να το εμποδίσει να διαβεί την κοιλάδα των Τεμπών. Στο τέλος αποκαλύπτεται πως ο ίδιος είχε ξενιτεμένα παιδιά. Το ανατριχιαστικό αυτό τραγούδι αποτέλεσε στο μέλλον σύμβολο ευαισθητοποίησης όσον αφορά την τραγωδία στα Τέμπη, που στέρησε τη ζωή από τόσους νέους ανθρώπους.
Δεν μπορούν να παραλειφθούν κομμάτια όπως το “Οι Μύγες Βαλσαμώνονται Με Βαλς”, ο “Βασιλιάς” και το “You, And The Universe” (Εσύ και το σύμπαν), χωρίς τα οποία ο δίσκος θα έχανε ένα καθοριστικό μέρος της ποιότητάς του. Παρ’ όλα αυτά, το συμπέρασμα παραμένει ένα. Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου κατάφερε να δημιουργήσει ένα από τα ομορφότερα καλλιτεχνικά δημιουργήματα της χώρας μας. Δίκαια, λοιπόν, είναι ένας άνθρωπος γνωστός για το πνεύμα και το αδιαμφισβήτητο ταλέντο του, που καθημερινά καταφέρνει να μαγεύει και να εμπνέει την κοινωνία ολοένα και περισσότερο.
Οι Παπιοπεριπέτειες του 2017 είναι το reboot της κλασικής, πολυαγαπημένης σειράς με τον ίδιο τίτλο του 1987, τριάντα χρόνια μετά. Δηλαδή έχει βάση την ιδέα, τους χαρακτήρες και τις τοποθεσίες της αρχικής, Παπιοπεριπέτειες του 1987, όμως όλα είναι από την αρχή πάλι και τα αναπτύσσει με παρόμοιο τρόπο (όμως οι συγκεκριμένες λεπτομέρειες — η πλοκή κάθε επεισοδίου — είναι διαφορετικές). Ακολουθούν τον Σκρουτζ Μακ Ντακ, το πιο πλούσιο παπί του κόσμου, που πάει σε περιπέτειες με τα δεύτερα ανίψια του, τον Χιούι, τον Λιούι, τον Ντιούι, τον ανιψιό του τον Ντόναλντ Ντακ, την οικονόμο του, την κυρία Μπίκλι, και την «εγγονή της» (όχι στ' αλήθεια), τη Γουέμπι, αναζητώντας θησαυρό με περιπέτεια και μπλέκοντας σε άλλους μπελάδες. Όπως καταλαβαίνετε, είναι σειρά δράσης, περιπέτειας και κωμωδίας.
Δυστυχώς, νιώθω πως οι Παπιοπεριπέτειες ’17 δεν είναι τόσο καλογραμμένες όσο οι πρωτότυπες. Του ’17 πιστεύω πως το παρακάνει με τη σοβαρότητα της πλοκής της. Υπερβολικά σπάνια τα διακυβεύματα είναι χαμηλά τεθειμένα. Αυτό κάνει κάθε νέα φορά που ένας πανούργος κακός απειλεί όλη την περιουσία του Σκρουτζ ή τη ζωή λαών, αλλά εξαλείφεται στο ίδιο επεισόδιο, όλο και πιο κουραστική. Του ’87 ένιωθε πιο μετριόφρων, ήταν προσγειωμένη και η πλοκή της δεν εστίαζε στο να είναι η πιο επική περιπέτεια, αλλά πρόσεχε τις λεπτομέρειες στην πλοκή και οι χαρακτήρες ένιωθαν πιο ρεαλιστικοί ή κωμικοί.
Τα περισσότερα επεισόδια του ’17 με αφήνουν, ενοχλητικά, με αναπάντητες ερωτήσεις σχετικά με τις αποφάσεις των χαρακτήρων που οδηγούν την πλοκή, και συχνά είναι δομημένα με πολλαπλές πλοκές στο ίδιο επεισόδιο (σκηνές από τη μία μετά την άλλη). Επίσης, του ’87 κάθε επεισόδιο τελείωνε με μία επίλυση ή γενικότερα ένα ευχάριστο, αίσιο τέλος στην ιστορία του επεισοδίου, κάποιες φορές με ένα μικρό αστείο (εκτός αν συνεχίζονταν αμέσως στο επόμενο). Του ’17 όμως, πολύ συχνά τα επεισόδια τελειώνουν σε αγωνιώδες φινάλε που δεν συνεχίζεται άμεσα στα επόμενα επεισόδια ή με τέλος που δεν είναι επίλυση, αλλά αφήνει στοιχεία της ιστορίας στον αέρα.
Παρ’ όλα αυτά, εκτιμώ το διαφορετικό, φουτουριστικό στυλ που διάλεξαν, με σχέση την πιο συχνή όψη των χαρακτήρων, όπως τους δημιούργησε ο Καρλ Μπαρκς, και αναγνωρίζω πολύ πάθος που μπήκε σε αυτήν. Σίγουρα θα φανεί ενδιαφέρουσα για οποιονδήποτε λάτρη κινουμένων σχεδίων, περιπέτειας, δράσης και βαθιάς ιστορίας. Εγώ θα έλεγα ότι προτιμώ το πιο χαλαρό.
